Cảnh báo mức phạt tới 1 tỷ đồng cho hành vi lấn chiếm và sử dụng rừng trái phép

Mức phạt lấn chiếm rừng và sử dụng môi trường rừng trái quy định vừa được Chính phủ quy định chi tiết tại Nghị định 146/2026/NĐ-CP nhằm thắt chặt quản lý và bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.

Việc ban hành Nghị định 146/2026/NĐ-CP ngày 6/5/2026 đánh dấu một bước đi quyết liệt của cơ quan quản lý trong việc ngăn chặn tình trạng xâm hại rừng. Với cấu trúc gồm 4 chương và 42 điều, văn bản này không chỉ đơn thuần là công cụ xử phạt mà còn là khung pháp lý định hướng cho việc quản lý rừng bền vững tại Việt Nam.

Khung hình phạt tổng thể trong lĩnh vực lâm nghiệp

Một điểm đáng lưu ý là mức trần xử phạt đã được nâng cao đáng kể để đảm bảo tính răn đe. Cụ thể, mức phạt tiền tối đa đối với cá nhân vi phạm là 500.000.000 đồng và đối với tổ chức là 1.000.000.000 đồng.

Phạm vi điều chỉnh của Nghị định bao quát gần như toàn bộ các sai phạm phổ biến hiện nay, bao gồm: lấn chiếm rừng, vi phạm chi trả dịch vụ môi trường rừng, khai thác lâm sản trái phép, vi phạm phòng cháy chữa cháy rừng, cho đến việc tàng trữ và mua bán lâm sản không rõ nguồn gốc.

Chi tiết mức phạt đối với hành vi lấn, chiếm rừng

Tùy vào loại rừng (rừng sản xuất, rừng phòng hộ, rừng đặc dụng) và diện tích bị xâm chiếm, mức phạt sẽ được áp dụng theo các khung từ thấp đến cao. Dưới đây là bảng phân tích chi tiết để độc giả dễ dàng theo dõi:

• Phạt từ 1 - 2 triệu đồng: Áp dụng cho diện tích nhỏ (Rừng sản xuất < 500m², Rừng phòng hộ < 100m², Rừng đặc dụng < 50m²).
• Phạt từ 2 - 5 triệu đồng: Rừng sản xuất từ 500m² đến < 3.000m², Rừng phòng hộ từ 100m² đến < 2.000m², Rừng đặc dụng từ 50m² đến < 1.000m².
• Phạt từ 5 - 10 triệu đồng: Rừng sản xuất từ 3.000m² đến < 5.000m², Rừng phòng hộ từ 2.000m² đến < 4.000m², Rừng đặc dụng từ 1.000m² đến < 3.000m².
• Phạt từ 10 - 20 triệu đồng: Rừng sản xuất từ 5.000m² đến < 8.000m², Rừng phòng hộ từ 4.000m² đến < 6.000m², Rừng đặc dụng từ 3.000m² đến < 4.000m².
• Phạt từ 20 - 30 triệu đồng: Rừng sản xuất từ 8.000m² đến < 10.000m², Rừng phòng hộ từ 6.000m² đến < 8.000m², Rừng đặc dụng từ 4.000m² đến < 5.000m².
• Phạt từ 30 - 40 triệu đồng: Rừng sản xuất từ 10.000m² đến < 15.000m², Rừng phòng hộ từ 8.000m² đến < 12.000m², Rừng đặc dụng từ 5.000m² đến < 7.000m².
• Phạt từ 40 - 60 triệu đồng: Rừng sản xuất từ 15.000m² đến < 20.000m², Rừng phòng hộ từ 12.000m² đến < 15.000m², Rừng đặc dụng từ 7.000m² đến < 10.000m².
• Phạt từ 60 - 80 triệu đồng: Áp dụng cho các trường hợp quy mô lớn (Rừng sản xuất ≥ 20.000m², Rừng phòng hộ ≥ 15.000m², Rừng đặc dụng ≥ 10.000m²).

Biện pháp khắc phục và chế tài tăng nặng

Không chỉ dừng lại ở việc nộp phạt hành chính, tất cả các đối tượng vi phạm nêu trên đều bị áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả là buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu của khu rừng bị xâm hại.

Đặc biệt, cơ quan chức năng áp dụng nguyên tắc phân loại nghiêm ngặt giữa rừng trồng và rừng tự nhiên. Nếu hành vi lấn, chiếm xảy ra đối với rừng tự nhiên, mức phạt sẽ tăng gấp đôi (x2) so với mức phạt áp dụng cho rừng trồng. Đây là quy định nhằm bảo vệ tối đa các hệ sinh thái nguyên sinh có giá trị đa dạng sinh học cao.

Phân định ranh giới giữa vi phạm Lâm nghiệp và Đất đai

Một điểm mà nhiều người thường nhầm lẫn là việc lấn chiếm đất rừng không có rừng. Theo quy định tại Nghị định 146/2026/NĐ-CP, nếu hành vi lấn chiếm xảy ra trên đất nông nghiệp là đất rừng (đặc dụng, phòng hộ, sản xuất) nhưng tại thời điểm đó không có rừng, thì hành vi này sẽ bị xử phạt theo pháp luật về đất đai thay vì pháp luật lâm nghiệp.

Góc nhìn chuyên gia: Việc phân tách rõ ràng giữa vi phạm lâm nghiệp và vi phạm đất đai giúp quá trình lập biên bản và xử lý vi phạm trở nên minh bạch, tránh chồng chéo quyền hạn giữa các cơ quan quản lý. Đối với các doanh nghiệp hoặc cá nhân đang canh tác gần khu vực rừng, việc nắm rõ ranh giới pháp lý này là cực kỳ quan trọng để tránh những rủi ro pháp lý không đáng có.

Bạn có đang gặp khó khăn trong việc xác định ranh giới đất rừng hoặc cần tư vấn về thủ tục khai thác lâm sản hợp pháp? Hãy chia sẻ ý kiến của bạn hoặc đặt câu hỏi dưới phần bình luận để cùng thảo luận!