Cú sốc giá sầu riêng đầu vụ: Vì sao Ri6 'rơi' còn sầu Thái vẫn 'đỉnh'?

Giá sầu riêng tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long đang chứng kiến đợt sụt giảm mạnh ngay đầu vụ, đẩy nhiều nhà vườn trồng giống Ri6 vào tình cảnh thua lỗ nặng nề.

Tháng ⁵⁄₂₀₂₆, thị trường sầu riêng miền Tây bất ngờ rung lắc dữ dội. Thay vì sự khởi đầu thuận lợi, nông dân tại Cần Thơ, Đồng Tháp và các tỉnh lân cận đang phải đối mặt với một thực tế phũ phàng: giá bán lao dốc không phanh, đặc biệt là với giống sầu riêng Ri6 truyền thống.

Sự phân hóa nghiệt ngã giữa các giống sầu riêng

Điểm đáng chú ý nhất trong đợt giảm giá này là sự phân hóa sâu sắc về giá trị giữa sầu riêng Ri6 và các giống sầu riêng Thái (Monthong, Dona). Trong khi sầu riêng Thái vẫn giữ được vị thế “vàng”, thì Ri6 lại rơi vào thế yếu.

• Sầu riêng Ri6: Loại A chỉ còn 42.000 - 45.000 đồng/kg, loại B khoảng 30.000 đồng/kg. Đáng báo động hơn, giá mua xô tại vườn có nơi chỉ còn 22.000 - 30.000 đồng/kg, giảm tới 60% so với tháng trước.
• Sầu riêng Thái: Loại A vẫn dao động từ 80.000 - 100.000 đồng/kg, loại B từ 50.000 - 80.000 đồng/kg.

Với chi phí sản xuất bình quân khoảng 35.000 đồng/kg, người trồng Ri6 hiện đang chịu lỗ từ 5.000 - 8.000 đồng/kg. Ngược lại, những nhà vườn chuyển sang sầu riêng Thái vẫn thu về lợi nhuận từ 15.000 - 25.000 đồng/kg. Sự chênh lệch này tạo ra một áp lực tâm lý cực lớn cho những nông dân gắn bó với giống Ri6.

“Cơn bão hoàn hảo”: Tại sao giá sầu riêng lao dốc?

Nhìn từ góc độ kinh tế nông nghiệp, việc giá giảm không đơn thuần là do cung vượt cầu mà là kết quả của một “cơn bão hoàn hảo” từ nhiều yếu tố cộng hưởng:

1. Sự bùng nổ diện tích quá nóng

Tình trạng “phong trào” trồng sầu riêng đã khiến diện tích tăng trưởng phi mã. Điển hình tại Cần Thơ, diện tích sầu riêng tăng từ 2.500 ha (2022) lên hơn 14.500 ha (tháng ⁴⁄₂₀₂₆). Khi nguồn cung tăng đột biến trong khi năng lực tiêu thụ không tăng tương ứng, áp lực giảm giá là điều tất yếu.

2. Điểm nghẽn tại khâu kiểm nghiệm xuất khẩu

Thị trường Trung Quốc luôn là đầu ra chính, nhưng hiện tại đang xuất hiện những “nút thắt” kỹ thuật. Việc nhiều phòng kiểm nghiệm đủ điều kiện cấp mã xuất khẩu tạm ngưng hoạt động hoặc hạn chế nhận mẫu khiến hàng hóa bị ứ đọng tại cửa khẩu. Khi luồng xuất khẩu bị nghẽn, hàng dội ngược về thị trường nội địa, khiến giá bán lẻ và giá thu mua tại vườn cùng sụt giảm.

3. Áp lực cạnh tranh từ Thái Lan

Đúng thời điểm Việt Nam gặp khó về logistics và kiểm nghiệm, Thái Lan bước vào chính vụ với sản lượng lớn, chất lượng đồng nhất và hệ thống phân phối chuyên nghiệp, tạo nên sức ép cạnh tranh trực tiếp tại thị trường Trung Quốc.

Góc nhìn chuyên gia: Đừng đánh đồng mọi loại sầu riêng

Ông Nguyễn Văn Mười, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, đưa ra một nhận định sắc sảo: “Cần phân biệt rõ hàng đạt chuẩn và hàng bán xô”. Theo ông, những lô hàng đáp ứng tiêu chuẩn xuất khẩu khắt khe vẫn được thu mua ở mức cao (Ri6 loại tốt vẫn đạt 55.000 - 65.000 đồng/kg).

Vấn đề cốt lõi nằm ở chất lượng. Một bộ phận lớn diện tích mới trồng tại miền Tây chưa đạt chuẩn xuất khẩu, không đảm bảo truy xuất nguồn gốc hoặc thu hoạch non. Chính nhóm “hàng dạt” này đã kéo mặt bằng giá chung xuống thấp, tạo ra cảm giác toàn thị trường đang khủng hoảng.

Giải pháp tháo gỡ và triển vọng cho ngành hàng tỷ USD

Trước tình hình khẩn cấp, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn ngày ⁶⁄₅ đã yêu cầu các địa phương quyết liệt tháo gỡ khó khăn trong kiểm nghiệm và truy xuất nguồn gốc. Việc đẩy nhanh năng lực kiểm nghiệm để thông quan hàng hóa là ưu tiên hàng đầu để giải tỏa áp lực tồn kho.

Để đạt mục tiêu kim ngạch 4 - 4,5 tỷ USD vào năm 2026, ngành sầu riêng Việt Nam không thể tiếp tục dựa vào việc mở rộng diện tích một cách tự phát. Thay vào đó, cần tập trung vào:

• Chuẩn hóa quy trình canh tác: Áp dụng VietGAP, GlobalGAP để nâng tỷ lệ hàng đạt chuẩn xuất khẩu.
• Xây dựng chuỗi giá trị: Giảm sự phụ thuộc vào thương lái thông qua các Hợp tác xã như mô hình của HTX Tân Thành (Cần Thơ).
• Đa dạng hóa thị trường: Giảm bớt sự lệ thuộc độc tôn vào một thị trường duy nhất.

Lời kết: Biến động giá sầu riêng hiện nay là một “hồi chuông cảnh tỉnh” cho tư duy sản xuất nông nghiệp theo phong trào. Khi chất lượng không theo kịp số lượng, nông dân sẽ luôn là đối tượng dễ bị tổn thương nhất.

Theo bạn, liệu việc chuyển đổi hoàn toàn sang các giống sầu riêng Thái có phải là lối thoát bền vững cho nông dân miền Tây hiện nay? Hãy chia sẻ góc nhìn của bạn ở phần bình luận dưới đây!