Nút thắt 10 năm: Vì sao Bệnh viện Bạch Mai và Việt Đức cơ sở 2 vẫn 'đứng yên'?

Vấn đề ngân hàng không phê duyệt khoản vay cho dự án Bệnh viện Bạch Mai và Việt Đức cơ sở 2 đang tạo ra một nút thắt tài chính nghiêm trọng, khiến công trình khang trang không thể vận hành.

Tại phiên thảo luận tổ của Quốc hội về các nội dung kinh tế - xã hội ngày 10-4, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan đã đưa ra những thông tin đáng quan ngại về thực trạng của hai dự án y tế trọng điểm này. Dù phần thô đã cơ bản hoàn tất, nhưng thay vì được đưa vào phục vụ bệnh nhân, các công trình này hiện vẫn trong trạng thái “đóng băng”.

Nghịch lý: Cơ sở vật chất “5 sao” nhưng không thể hoạt động

Một chi tiết gây xót xa là về mặt vật lý, các công trình này được đánh giá là rất khang trang, sạch đẹp, thậm chí Bộ trưởng Đào Hồng Lan ví von không khác gì một khách sạn 5 sao. Tuy nhiên, giá trị sử dụng thực tế lại bằng không khi dự án vẫn chưa thể bàn giao và đưa vào vận hành.

Để đạt được trạng thái hiện tại, các bộ, ngành và nhà thầu đã phải nỗ lực trong suốt 10 năm 10 tháng. Việc một dự án y tế công cộng kéo dài hơn một thập kỷ không chỉ gây lãng phí nguồn lực đầu tư mà còn trực tiếp ảnh hưởng đến quyền lợi chăm sóc sức khỏe của người dân.

Sai phạm từ “gốc” và vòng xoáy thủ tục hành chính

Theo phân tích từ Bộ Y tế, nguyên nhân cốt lõi của sự đình trệ này không nằm ở năng lực xây dựng mà nằm ở quản trị pháp lý. Những sai phạm đã phát sinh ngay từ khâu ký kết hợp đồng ban đầu, tạo ra một “di sản” lỗi kéo dài suốt 10 năm.

Khi bắt tay vào xử lý, các cơ quan chức năng lại vấp phải một ma trận thủ tục. Việc giải quyết một sai phạm cũ thường kéo theo hàng loạt yêu cầu về thủ tục bổ sung, khiến quá trình tháo gỡ trở nên chậm chạp. Ngay cả khi đội ngũ cán bộ làm việc xuyên lễ, xuyên Tết, những rào cản về quy định hiện hành vẫn khiến dự án không thể cán đích.

Vì sao ngân hàng “lắc đầu” trước các khoản vay dự án?

Điểm nghẽn lớn nhất hiện nay chính là tài chính. Các nhà thầu đang rơi vào tình trạng kiệt quệ khi ngân hàng từ chối phê duyệt các khoản vay cho dự án Bệnh viện Bạch Mai và Việt Đức cơ sở 2. Dưới góc độ tài chính, điều này có thể lý giải qua hai nguyên nhân chính:

• Rủi ro pháp lý quá cao: Khi một dự án có sai phạm từ khâu hợp đồng và kéo dài 10 năm, các ngân hàng sẽ đánh giá đây là khoản vay rủi ro cao, thiếu tính minh bạch về pháp lý để làm tài sản đảm bảo.
• Khả năng thu hồi vốn không rõ ràng: Với việc dự án chưa thể vận hành, dòng tiền hoàn trả cho ngân hàng trở nên mơ hồ, khiến các tổ chức tín dụng thận trọng trong việc giải ngân.

Góc nhìn chuyên gia: Bài học về đầu tư công

Sự việc của Bệnh viện Bạch Mai và Việt Đức cơ sở 2 là một case study điển hình về những lỗ hổng trong quản lý dự án đầu tư công tại Việt Nam. Khi khâu lập kế hoạch và ký kết hợp đồng thiếu chặt chẽ, mọi nỗ lực xây dựng về sau đều trở nên vô nghĩa nếu không thể vượt qua rào cản pháp lý.

Để giải quyết dứt điểm, không thể chỉ dựa vào nỗ lực của riêng ngành Y tế mà cần một cơ chế đặc thù, sự vào cuộc quyết liệt của các cơ quan thanh tra, kiểm tra để “gỡ nút thắt” pháp lý, từ đó mới có cơ sở để ngân hàng tin tưởng giải ngân vốn.

Liệu chúng ta có cần một khung pháp lý linh hoạt hơn cho các dự án y tế khẩn cấp để tránh lặp lại những kịch bản “đắp chiếu” tương tự trong tương lai? Hãy chia sẻ quan điểm của bạn ở phần bình luận.